Evde Tansiyon Ölçümünde Sık Yapılan Hatalar

Evde tansiyon ölçen cihazlar artık neredeyse her evde var, ama ölçüm sonuçlarının ne kadarının gerçeği yansıttığı tartışmalı. Aynı kişi beş dakika arayla üç farklı ölçüm yapıp üç farklı sonuç görebiliyor. Bunun büyük bölümü cihazın kalitesinden değil, ölçüm yönteminden kaynaklanıyor. Doğru ölçülmemiş bir değer, hiç ölçmemekten daha yanıltıcı olabilir; kimi zaman gereksiz endişeye, kimi zaman da gerçek bir sorunun gözden kaçmasına yol açar.

Ölçümden önceki yarım saat

Tansiyon anlık bir değerdir ve gün içinde sürekli dalgalanır. Merdiven çıktıktan, kahve içtikten, sigara içtikten ya da telaşlı bir telefon görüşmesi yaptıktan hemen sonra ölçülen değer, o kişinin olağan tansiyonunu göstermez. Ölçümden önceki otuz dakikada kafeinli içeceklerden, sigaradan ve yoğun hareketten uzak durmak temel kuraldır.

Bir diğer sık atlanan ayrıntı tuvalet ihtiyacıdır. Dolu mesane, ölçülen değeri belirgin biçimde yükseltebilir. Ölçümden önce tuvalete gitmek basit ama etkili bir hazırlıktır. Ölçümden hemen önce beş dakika sessizce oturmak da neredeyse ölçümün kendisi kadar önemlidir; bu süre bedenin sakinleşmesini sağlar.

Duruş ve kolluk

Doğru duruş şöyle tarif edilebilir: sırt bir sandalyeye yaslanmış, ayaklar bacak bacak üstüne atılmadan yere basmış, kol bir masa üzerinde kalp hizasında desteklenmiş halde. Kolun havada durması ya da dizin üzerinde kalması ölçümü değiştirir. Kalp hizasının altında kalan bir kol değeri yükseltir, üstünde kalan düşürür.

Kolluğun boyutu da sonucu doğrudan etkiler. Kol çevresine göre dar kalan bir kolluk tansiyonu olduğundan yüksek gösterir. Cihazla birlikte gelen standart kolluk kalın kollu kişilere dar gelebilir; bu durumda büyük boy kolluk edinmek gerekir. Kolluk, dirsek çukurunun iki üç parmak üzerine, ince bir giysinin üstüne değil doğrudan cilde ya da çok ince bir kumaşın üstüne takılmalıdır. Kolu sıvayıp kumaşı yukarıda toplamak, kolun üst kısmını sıkarak yine yanlış sonuç verir.

Bilekten ölçen cihazlar pratiktir ama pozisyon hatasına çok daha duyarlıdır. Mümkünse koldan ölçen, üst koldan çalışan bir cihaz tercih edilmelidir.

Kaç kez, hangi saatte

Tek bir ölçüme bakarak karar vermek yanıltıcıdır. Yaygın yaklaşım, bir dakika arayla iki ölçüm yapıp ortalamasını almaktır; ilk ölçüm genellikle diğerlerinden yüksek çıkar. Takip amacıyla ölçüm yapan biri için sabah ilaç almadan önce ve akşam olmak üzere günde iki kez, birkaç gün üst üste ölçmek anlamlı bir tablo verir.

Gün boyu her aklına geldiğinde ölçmek ise çoğu zaman kaygıyı besler. Yüksek çıkan bir değer telaş yaratır, telaş tansiyonu yükseltir ve bir sonraki ölçüm daha da yüksek çıkar. Bu döngüyü kırmanın yolu, ölçümü belirli saatlere bağlamaktır.

Kayıt tutmanın değeri

Ölçüm sonuçlarını yazmak, hekime gidildiğinde en işe yarar araçtır. Tarih, saat, üst ve alt değer ile nabzı içeren basit bir defter ya da telefon notu yeterlidir. İlaç kullanılıyorsa, ölçümün ilaçtan önce mi sonra mı yapıldığını not etmek de tabloyu anlamlı kılar.

Bir başka nokta, muayenehanede ölçülen değerlerin evdekinden yüksek çıkabilmesidir. Beyaz önlük etkisi denen bu durum yaygındır ve ev ölçümleri tam da bu yüzden değerlidir. Tersi de mümkündür: bazı kişilerde tansiyon evde yüksek, hekim yanında normal seyreder.

Ölçümün hangi koldan yapıldığı da önemlidir. İki kol arasında küçük farklar olması olağandır, ancak fark belirginse takip her zaman daha yüksek değer veren koldan sürdürülmelidir. İlk kez ölçüm yapan biri, bir kez her iki kolu da ölçüp bu farkı belirlemekte fayda görür. Ölçüm sırasında konuşmamak, telefona bakmamak ve televizyonu kapatmak da göründüğünden daha etkilidir; konuşmak tek başına değeri birkaç birim yükseltebilir.

Kolluğun hortumunun kıvrılmamış olması, cihazın düz bir yüzeyde durması ve ölçüm sırasında kolun kasılmaması da sonucun tutarlılığını artırır. Yumruk sıkmak ya da parmakları kenetlemek gibi refleks hareketler ölçümü bozar.

Cihazların da bakıma ihtiyacı vardır. Pili zayıflamış bir cihaz hatalı ölçebilir, yıllar içinde kalibrasyonu kayabilir. Yılda bir kez cihazı hekimin ölçümüyle karşılaştırmak, güvenilirliği korumanın en kolay yoludur. Doğru ölçülen bir değer, doğru kararların başlangıcıdır.